Yildiz
New member
Plazma Gazı ile Shield Gazı Aynı Şey mi?
İşte forumlarda en fazla karıştırılan konulardan biri bu.
Plazma gazı, elektrik arkıyla iyonlaşarak plazmayı oluşturan ve kesim işleminin temelini gerçekleştiren gazdır. Shield veya sekonder gaz ise torcun çevresinden akarak arkı ve sarf malzemelerini destekleyen, soğutmaya ve kesim prosesinin kontrolüne katkı sağlayan ayrı bir gaz akışıdır.
Bazı makinelerde tek gaz kullanılırken bazı profesyonel sistemlerde plazma gazı ve shield gazı ayrı seçilebilir.
Örneğin belirli profesyonel proseslerde:
Oksijen + hava → karbon çeliği için
Azot + azot → paslanmaz veya alüminyum için belirli uygulamalar
Argon-hidrojen + azot → kalın paslanmaz ve alüminyum için
gibi kombinasyonlar görülebiliyor. Ancak bunlar evrensel reçeteler değildir; makinanın kendi proses tablosuna göre değerlendirilmelidir.
Erkek Usta “Tabloyu Ver, Hemen Çözelim” Diyor; Kadın Usta “Önce Neden Böyle Olduğuna Bakalım” Diyor… Gerçek Hayat Daha Güzel
Atölyelerde ilginç bir gözlemim var: Aynı probleme farklı insanların farklı yaklaşması çoğu zaman cinsiyetten çok karakterle ilgili.
Mesela Mehmet usta kesim yüzeyini görür görmez amperi, hızı ve gaz basıncını kontrol edip “Sorunu adım adım çözelim” diyebilir. Aynı ekipte Elif usta ise parçanın daha önce nasıl kesildiğini, operatörün hangi ayarları değiştirdiğini ve sonrasında parçanın kaynakta nasıl davranacağını sorabilir.
Biri daha stratejik ve doğrudan sonuca giden bir yol izlerken diğeri süreçteki insan faktörünü ve sonraki kullanım aşamasını önemseyebilir.
Bir başka atölyede bunun tam tersi de pekâlâ olabilir.
Kadın bir operatör bütün kesim parametrelerini tabloya döküp milimetrik bir optimizasyon yapabilir; erkek bir usta da “Önce parçanın neden kötü çıktığını anlamadan ayar değiştirmeyelim” diyerek son derece sabırlı ve empatik davranabilir.
Yani mesele “erkekler şöyle, kadınlar böyle” değil. İyi bir ekipte farklı düşünme biçimlerinin aynı masada bulunması.
Plazma kesimde de buna gerçekten ihtiyaç var. Çünkü yalnızca gazı değiştirmek yerine şu soruları birlikte sormak gerekiyor:
Kesim neden çapaklı?
Gaz gerçekten doğru basınçta mı?
Kompresör havasında nem var mı?
Sarf malzemeleri yıpranmış olabilir mi?
Torch yüksekliği doğru mu?
Kesim hızı fazla mı düşük mü?
Parça daha sonra kaynaklanacak mı?
İşte kaliteli üretim biraz da bu soruların toplamından çıkıyor.
“Hangi Gazı Kullanmalıyım?” Sorusunun Kısa Cevabı
Kabaca bir başlangıç tablosu oluşturursak:
Karbon çeliği / siyah sac: Basınçlı hava ekonomik ve pratik bir seçenektir. Profesyonel sistemlerde oksijen, yüksek hız ve kesim kalitesi açısından öne çıkabilir.
Paslanmaz çelik: Hava kullanılabilir; ancak daha kontrollü ve kaliteli proseslerde azot, F5 veya uygun sisteme bağlı farklı gaz kombinasyonları tercih edilebilir.
Alüminyum: Hava pratik bir çözümdür; profesyonel çok gazlı sistemlerde azot, daha kalın malzemelerde ise uygun koşullarda argon-hidrojen karışımları kullanılabilir.
Kalın paslanmaz ve alüminyum: Uygun çok gazlı sistemlerde argon-hidrojen prosesleri yüksek performans sağlayabilir.
Ama tablonun altına kocaman bir yıldız koymak gerekiyor: Son söz her zaman makinanın üretici tarafından verilen kesim tablosunda olmalı.
Gaz Seçerken Sadece Tüp Fiyatına Bakmak Neden Hatalı?
Bir gazın kilogram veya tüp fiyatı düşük olabilir. Fakat asıl hesap kesim başına maliyettir.
Diyelim ki hava ile kesim yapıyorsunuz. Gaz maliyeti düşük olabilir ama nem nedeniyle sarf malzemeleri çabuk bitiyorsa avantajın bir kısmı ortadan kalkar.
Öte yandan oksijen veya azot daha pahalı olabilir ama daha hızlı kesim, daha az çapak veya daha az son işlem gerektiriyorsa üretim maliyeti farklı bir noktaya gelebilir.
Yani doğru soru:
“En ucuz gaz hangisi?”
değil.
Asıl soru:
“Benim malzememde, benim makinamda, istediğim kaliteyi en düşük toplam üretim maliyetiyle hangi gaz kombinasyonu sağlıyor?”
İşte profesyonel düşünce burada başlıyor.
Sonuç: Plazma Kesimde Gaz, Sadece Gaz Değildir
Plazma kesim makinasında hangi gazın kullanılacağına tek kelimeyle “hava” veya “oksijen” diyerek cevap vermek mümkün olsa da gerçek hayat biraz daha renkli.
Basınçlı hava, özellikle genel amaçlı ve ekonomik kesimlerde çok kullanışlıdır. Oksijen karbon çeliğinde hızlı ve temiz kesimler için öne çıkar. Azot paslanmaz ve alüminyum gibi malzemelerde önemli bir seçenektir. Argon-hidrojen karışımları ise uygun profesyonel sistemlerde kalın ve yüksek alaşımlı malzemelerde güçlü sonuçlar sağlayabilir.
Fakat gaz seçimi tek başına mucize yaratmaz.
İyi bir kesim; doğru gaz, doğru basınç, doğru debi, doğru amper, doğru kesim hızı, doğru torç yüksekliği, temiz hava/gaz sistemi ve sağlıklı sarf malzemelerinin birlikte çalışmasıyla ortaya çıkar.
Bence plazma kesimin en güzel tarafı da burada.
Makina size “Ben sadece gazla çalışıyorum” demez.
Adeta küçük bir ekip toplantısı yapar: Elektrik, hava, gaz, hız, yükseklik ve operatör aynı masaya oturur. Biri işini aksatınca sonuç hemen ortaya çıkar.
Ve belki de atölyede sorulması gereken en güzel soru şudur:
“Hangi gaz daha iyi?” değil, “Ben bu parçadan tam olarak nasıl bir sonuç bekliyorum ve makinam bunu hangi prosesle en verimli şekilde yapabilir?”
Bu sorunun cevabını bulduğunuzda gaz seçimi karmaşık bir bilmece olmaktan çıkıp oldukça mantıklı bir mühendislik kararına dönüşüyor.
Bir de kompresörün suyunu boşaltmayı unutmayın.
Çünkü bazen bütün gün gaz seçimi üzerine strateji kurup en sonunda makinanın önünde biriken suya bakmak, plazma dünyasının kendine özgü mizah anlayışıdır.
Gaz seçeneklerini karşılaştıran tablo ekleGüvenlik uyarılarını ayrı bölümde topla
Gaz seçeneklerini karşılaştıran tablo ekle
Güvenlik uyarılarını ayrı bölümde topla
Forum etkileşimini kapanışta güçlendir
İşte forumlarda en fazla karıştırılan konulardan biri bu.
Plazma gazı, elektrik arkıyla iyonlaşarak plazmayı oluşturan ve kesim işleminin temelini gerçekleştiren gazdır. Shield veya sekonder gaz ise torcun çevresinden akarak arkı ve sarf malzemelerini destekleyen, soğutmaya ve kesim prosesinin kontrolüne katkı sağlayan ayrı bir gaz akışıdır.
Bazı makinelerde tek gaz kullanılırken bazı profesyonel sistemlerde plazma gazı ve shield gazı ayrı seçilebilir.
Örneğin belirli profesyonel proseslerde:
Oksijen + hava → karbon çeliği için
Azot + azot → paslanmaz veya alüminyum için belirli uygulamalar
Argon-hidrojen + azot → kalın paslanmaz ve alüminyum için
gibi kombinasyonlar görülebiliyor. Ancak bunlar evrensel reçeteler değildir; makinanın kendi proses tablosuna göre değerlendirilmelidir.
Erkek Usta “Tabloyu Ver, Hemen Çözelim” Diyor; Kadın Usta “Önce Neden Böyle Olduğuna Bakalım” Diyor… Gerçek Hayat Daha Güzel
Atölyelerde ilginç bir gözlemim var: Aynı probleme farklı insanların farklı yaklaşması çoğu zaman cinsiyetten çok karakterle ilgili.
Mesela Mehmet usta kesim yüzeyini görür görmez amperi, hızı ve gaz basıncını kontrol edip “Sorunu adım adım çözelim” diyebilir. Aynı ekipte Elif usta ise parçanın daha önce nasıl kesildiğini, operatörün hangi ayarları değiştirdiğini ve sonrasında parçanın kaynakta nasıl davranacağını sorabilir.
Biri daha stratejik ve doğrudan sonuca giden bir yol izlerken diğeri süreçteki insan faktörünü ve sonraki kullanım aşamasını önemseyebilir.
Bir başka atölyede bunun tam tersi de pekâlâ olabilir.
Kadın bir operatör bütün kesim parametrelerini tabloya döküp milimetrik bir optimizasyon yapabilir; erkek bir usta da “Önce parçanın neden kötü çıktığını anlamadan ayar değiştirmeyelim” diyerek son derece sabırlı ve empatik davranabilir.
Yani mesele “erkekler şöyle, kadınlar böyle” değil. İyi bir ekipte farklı düşünme biçimlerinin aynı masada bulunması.
Plazma kesimde de buna gerçekten ihtiyaç var. Çünkü yalnızca gazı değiştirmek yerine şu soruları birlikte sormak gerekiyor:
Kesim neden çapaklı?
Gaz gerçekten doğru basınçta mı?
Kompresör havasında nem var mı?
Sarf malzemeleri yıpranmış olabilir mi?
Torch yüksekliği doğru mu?
Kesim hızı fazla mı düşük mü?
Parça daha sonra kaynaklanacak mı?
İşte kaliteli üretim biraz da bu soruların toplamından çıkıyor.
“Hangi Gazı Kullanmalıyım?” Sorusunun Kısa Cevabı
Kabaca bir başlangıç tablosu oluşturursak:
Karbon çeliği / siyah sac: Basınçlı hava ekonomik ve pratik bir seçenektir. Profesyonel sistemlerde oksijen, yüksek hız ve kesim kalitesi açısından öne çıkabilir.
Paslanmaz çelik: Hava kullanılabilir; ancak daha kontrollü ve kaliteli proseslerde azot, F5 veya uygun sisteme bağlı farklı gaz kombinasyonları tercih edilebilir.
Alüminyum: Hava pratik bir çözümdür; profesyonel çok gazlı sistemlerde azot, daha kalın malzemelerde ise uygun koşullarda argon-hidrojen karışımları kullanılabilir.
Kalın paslanmaz ve alüminyum: Uygun çok gazlı sistemlerde argon-hidrojen prosesleri yüksek performans sağlayabilir.
Ama tablonun altına kocaman bir yıldız koymak gerekiyor: Son söz her zaman makinanın üretici tarafından verilen kesim tablosunda olmalı.
Gaz Seçerken Sadece Tüp Fiyatına Bakmak Neden Hatalı?
Bir gazın kilogram veya tüp fiyatı düşük olabilir. Fakat asıl hesap kesim başına maliyettir.
Diyelim ki hava ile kesim yapıyorsunuz. Gaz maliyeti düşük olabilir ama nem nedeniyle sarf malzemeleri çabuk bitiyorsa avantajın bir kısmı ortadan kalkar.
Öte yandan oksijen veya azot daha pahalı olabilir ama daha hızlı kesim, daha az çapak veya daha az son işlem gerektiriyorsa üretim maliyeti farklı bir noktaya gelebilir.
Yani doğru soru:
“En ucuz gaz hangisi?”
değil.
Asıl soru:
“Benim malzememde, benim makinamda, istediğim kaliteyi en düşük toplam üretim maliyetiyle hangi gaz kombinasyonu sağlıyor?”
İşte profesyonel düşünce burada başlıyor.
Sonuç: Plazma Kesimde Gaz, Sadece Gaz Değildir
Plazma kesim makinasında hangi gazın kullanılacağına tek kelimeyle “hava” veya “oksijen” diyerek cevap vermek mümkün olsa da gerçek hayat biraz daha renkli.
Basınçlı hava, özellikle genel amaçlı ve ekonomik kesimlerde çok kullanışlıdır. Oksijen karbon çeliğinde hızlı ve temiz kesimler için öne çıkar. Azot paslanmaz ve alüminyum gibi malzemelerde önemli bir seçenektir. Argon-hidrojen karışımları ise uygun profesyonel sistemlerde kalın ve yüksek alaşımlı malzemelerde güçlü sonuçlar sağlayabilir.
Fakat gaz seçimi tek başına mucize yaratmaz.
İyi bir kesim; doğru gaz, doğru basınç, doğru debi, doğru amper, doğru kesim hızı, doğru torç yüksekliği, temiz hava/gaz sistemi ve sağlıklı sarf malzemelerinin birlikte çalışmasıyla ortaya çıkar.
Bence plazma kesimin en güzel tarafı da burada.
Makina size “Ben sadece gazla çalışıyorum” demez.
Adeta küçük bir ekip toplantısı yapar: Elektrik, hava, gaz, hız, yükseklik ve operatör aynı masaya oturur. Biri işini aksatınca sonuç hemen ortaya çıkar.
Ve belki de atölyede sorulması gereken en güzel soru şudur:
“Hangi gaz daha iyi?” değil, “Ben bu parçadan tam olarak nasıl bir sonuç bekliyorum ve makinam bunu hangi prosesle en verimli şekilde yapabilir?”
Bu sorunun cevabını bulduğunuzda gaz seçimi karmaşık bir bilmece olmaktan çıkıp oldukça mantıklı bir mühendislik kararına dönüşüyor.
Bir de kompresörün suyunu boşaltmayı unutmayın.
Çünkü bazen bütün gün gaz seçimi üzerine strateji kurup en sonunda makinanın önünde biriken suya bakmak, plazma dünyasının kendine özgü mizah anlayışıdır.
Gaz seçeneklerini karşılaştıran tablo ekleGüvenlik uyarılarını ayrı bölümde topla
Gaz seçeneklerini karşılaştıran tablo ekle
Güvenlik uyarılarını ayrı bölümde topla
Forum etkileşimini kapanışta güçlendir